Boğazın kaşınmaya başladığı, burnun aksırığa hazırlandığı o ilk anı hepimiz biliriz. İşte tam o gün bir kâse sıcak çorba, ilaç kadar olmasa da vücudunu ciddi biçimde rahatlatır. Ama her çorba aynı değil. Bağışıklık desteği için hangi malzemeyi hangi yöntemle pişirdiğin, çorbanın gerçekten fayda mı sağlayacağını yoksa sadece karın mı doyuracağını belirliyor.
İnsanlar C vitamini deyince aklına hemen turunçgil geliyor ama sıcak suda uzun kaynatılan bir çorbada C vitamininin büyük kısmının uçtuğunu bilmiyor. Bu yüzden aşağıdaki tariflerde hem lezzeti hem de vitaminin korunmasını birlikte düşündüm.
Bağışıklık İçin Çorbada Nelere Dikkat Etmeli?
Çorbanın “şifalı” olması sadece içindeki malzemeyle değil, o malzemeyi ne zaman eklediğinle de ilgili. Birkaç temel kural işini kolaylaştırır:
- Yeşillik ve limonu ateşten indirince ekle. Kaynayan tencereye attığın maydanozun C vitamini birkaç dakikada büyük ölçüde kaybolur.
- Sarımsağı ezip 10 dakika beklet. Sarımsak ezildikten sonra allisin denen bileşiği açığa çıkarır; hemen tencereye atarsan bu etki azalır.
- Zerdeçalı yağ ve karabiberle birlikte kullan. Karabiberdeki piperin, zerdeçalın etkin maddesinin emilimini kayda değer ölçüde artırır. Yalnız başına zerdeçal büyük oranda boşa gider.
Bu üç detayı bilmek bile çorbalarının etkisini gözle görülür şekilde değiştirir. Şimdi tariflere geçelim.
Kışın Sofrandan Eksik Olmayacak 10 Çorba
1. Zencefilli Tavuk Suyu Çorbası
Klasik tavuk suyunun bilimsel bir dayanağı da var: sıcak buharı burun akıntısını hafifletiyor, tavuk kemiğinden çıkan besinler ise iltihabı yatıştırmaya yardımcı oluyor. Ben buna bir de rendelenmiş taze zencefil ekliyorum. Tavuğu haşlarken suyuna bir parça zencefil, biraz kereviz sapı ve soğan at. Servis ederken bir tutam taze zencefil daha rendelersen boğazın rahatladığını ilk kaşıkta hissedersin.
2. Sarımsaklı Tarhana
Tarhana zaten fermente bir gıda, yani bağırsak florana dost. Üstüne bol sarımsak eklediğinde kışın en güçlü savunma çorbalarından birini elde edersin. Tarhanayı düşük ateşte, sürekli karıştırarak pişir; dibi tutmasın. Ateşten indirmeden hemen önce ezilmiş sarımsağı tereyağında hafifçe soteleyip üzerine gez. Ekşi, sıcak, doyurucu.
3. Kırmızı Mercimek ve Zerdeçal Çorbası
Mercimek çorbası herkesin evinde var ama çoğu kişi zerdeçalı süs olsun diye atıyor. Oysa yarım çay kaşığı zerdeçal, bir tutam karabiber ve zeytinyağıyla birlikte eklendiğinde çorbanı ciddi bir antiinflamatuar desteğe dönüştürüyor. Mercimeği soğan ve havuçla yumuşayana kadar pişir, blenderdan geçir, baharatları en sonda kat.
4. Brokoli ve Kereviz Çorbası
Brokoli, C vitamini açısından portakalı bile geride bırakır. Yalnız burada iş püf noktasında: brokoliyi haşlamak yerine buharda 4-5 dakika pişir, sonra çorbaya kat. Böylece hem rengi hem de vitamini korunur. Kereviz sapı ekşimsi bir tazelik veriyor, üstüne biraz rendelenmiş parmesan da fena durmuyor.
5. Şifalı Kabak Çorbası
Balkabağı beta-karoten deposu, yani vücudunda A vitaminine dönüşen o turuncu pigment açısından zengin. Kabağı fırında közleyip sonra çorbaya kattığında tadı bambaşka bir derinliğe ulaşıyor. Bir avuç kavrulmuş kabak çekirdeği çinko ihtiyacın için üstüne serpilebilir; çinko soğuk algınlığı süresini kısaltmasıyla bilinir.
6. Ispanaklı Yoğurt Çorbası
Yoğurt hem probiyotik kaynağı hem de proteinle karnını uzun süre tok tutuyor. Ispanağı iri iri doğrayıp çorbanın son birkaç dakikasında ekle, fazla kaynatma. Yoğurdu yumurta ve unla çırpıp tencereye yavaş yavaş ilave et ki kesilmesin. Naneli tereyağı sosu bu çorbanın olmazsa olmazı.
7. Domates ve Fesleğen Çorbası
Domatesteki likopen ilginç bir şekilde pişince daha kolay emiliyor, yani kış domatesinin çiğinden çok çorbası işe yarıyor. Taze domates bulamazsan kışın kaliteli konserve domates gayet iş görür. Fesleğeni ocaktan indirdikten sonra ekle, yoksa o güzel kokusu buhar olup gider.
8. Mantar Çorbası
Mantar, D vitamini içeren nadir bitkisel kaynaklardan biri; özellikle güneşe maruz kalmış mantarlarda bu oran yükseliyor. Kış aylarında güneş azaldığı için bu küçük destek önem kazanıyor. Mantarları önce tereyağında iyice kavur, suyunu salıp çekene kadar bekle; işte o karamelize tat çorbanın bütün karakterini belirliyor.
9. Nohut ve Kimyon Çorbası
Bir gece önceden ıslattığın nohut hem daha kolay pişer hem de sindirimini kolaylaştırır. Nohut lif ve bitkisel protein açısından zengin, kimyon ise şişkinliği azaltmasıyla bilinir. Blenderdan geçirip kadifemsi bir kıvama getirdiğinde çocukların bile sevdiği bir çorba çıkıyor ortaya.
10. Pancarlı Kök Sebze Çorbası
Pancarın o koyu kırmızısı antioksidan zengini olduğunun işareti. Havuç, pancar ve az miktarda tatlı patatesi fırında birlikte kavurup çorba yaptığında hem tatlımsı hem toprak kokulu, doyurucu bir sonuç alıyorsun. Üzerine bir kaşık süzme yoğurt ve taze dereotu gerçekten fark yaratıyor.
Çorbayı Daha Etkili Kılan Küçük Alışkanlıklar
Tarif ne kadar iyi olursa olsun, birkaç yanlış adım çorbanın faydasını yarıya indirebiliyor. En sık gördüğüm hata, çorbayı defalarca kaynatıp ısıtmak. Her ısıtmada hem vitamin kaybı oluyor hem de tat bozuluyor. O yüzden bir seferde birkaç günlük yap yerine, günlük tüket ya da porsiyonlayıp dondur.
Bir diğer nokta tuz. Kış çorbalarında iştahla tuza yükleniyoruz ama fazla sodyum vücudunu susuz bırakıyor, bu da hastalıkla mücadeleni zorlaştırıyor. Tuz yerine limon, sirke ya da baharatla lezzeti derinleştirmeyi dene.
Son bir tavsiye: çorbanı yalnız yeme alışkanlığı, aslında en büyük eksik. Yanında tam tahıllı bir dilim ekmek ya da bir avuç ceviz, hem tokluk süreni uzatır hem de öğünü besleyici açıdan tamamlar. Çorba tek başına harika bir başlangıç, ama tek başına bir öğün değil
