Şükür namazı, bir nimete kavuşulduğunda, bir hedefe ulaşılduğında ya da bir sıkıntıdan kurtulunduğunda Allah’a minnettarlığı ifade etmek için kılınan iki rekâtlık nafile bir ibadettir. Diğer nafile namazlar gibi eda edilir; abdest alınır, “Niyet ettim Allah rızası için şükür namazı kılmaya” diye niyet edilir ve iki rekât kılınarak selamla bitirilir. Kerahet vakitleri dışında günün herhangi bir saatinde kılınabilir, farz değildir.
Aşağıda şükür namazı nasıl kılınır ve ne dualar edilir detaylıca açıkladık.
Şükür Namazı Nedir, Ne Zaman Kılınır?
Şükür namazı, kulun Rabbine karşı duyduğu teşekkürü bildirme şekillerinden birisdir. Allah’ın verdiği nimetlere şükür için sadece “Çok şükür, hamd olsun” demek yeterli olmaz; çünkü sözle yapılan hamd ve şükrün fiilen de yapılması gerekir. İşte şükür namazı bu fiilî şükrün namaz biçimindeki karşılığıdır.
Kur’an’da şükür teması hayli geniş yer tutar. Kur’an-ı Kerim’de şükür kelimesi ve türevleri yetmiş beş yerde geçer; bunların çoğunda Allah’ın nimetleri ve ihsanlarından söz edilir, dolayısıyla insanların Allah’a şükretmesi gerektiği bildirilir ve şükredenlere verilecek mükâfatlar anlatılır.
Belirli bir vakti yoktur. Yeni bir işe girmek, hastalıktan iyileşmek, kazadan kurtulmak, çocuk sahibi olmak, hac veya umre dönüşü gibi sevindirici durumların ardından kılınabilir. Namaz kılmanın mekruh olduğu kerahat vakitler haricinde her zaman kılınabilir. Kerahet vakitleri; güneş doğarken, tam tepede olduğu öğle vaktinde ve batarken olmak üzere günde üç kısa dönemi kapsar; bu vakitlerde nafile namaz kılmak uygun görülmez.
Şükür Namazının Niyeti ve Rekât Sayısı
Niyetin kalpten geçmesi asıldır. Niyet kalpten geçirilmesi yeterlidir; ancak dil ile de söylenebilir. Dille söylemek isteyen “Niyet ettim Allah rızası için iki rekât şükür namazı kılmaya” ifadesini kullanabilir.
Rekât konusunda esneklik vardır. Şükür namazı 2 rekat olarak kılınır. Bu sayı kişinin isteğine göre arttırılabilir. İki rekâtın tercih edilmesinin sebebi, nafile namazların çoğunun bu şekilde kılınmasının sünnete uygun olmasıdır. Dilerse kişi dört rekât da kılabilir.
Adım Adım Kılınışı
Şükür namazı, iki rekâtlık herhangi bir nafile namaz gibi kılınır. Sıralama şöyledir:
- Abdest alınır ve kıbleye dönülür.
- Niyet edilir, “Allahu Ekber” denilerek namaza başlanır.
- Sübhâneke okunur, ardından Eûzü-Besmele çekilir.
- Fâtiha ve peşinden bir zamm-ı sûre (örneğin İhlâs) okunur.
- Rükûya gidilir, doğrulunur, iki secde yapılır.
- İkinci rekâta kalkılır; Besmele, Fâtiha ve bir zamm-ı sûre okunur, rükû ve secdeler yapılır.
- Son oturuşta Ettehiyyâtü, Allâhümme salli, Allâhümme bârik ve Rabbenâ duaları okunur.
- Önce sağa, sonra sola selam verilerek namaz tamamlanır.
Zamm-ı sûre için özel bir şart yoktur. Şükür namazında nafile namaz olduğu için Fatiha’dan sonra herhangi bir zammı sure okunabilir. Kısa üç âyet ya da üç âyet uzunluğunda uzunca bir âyet okumak da yeterli sayılır.
Şükür Namazı ile Şükür Secdesi Aynı Şey mi?
Sık karıştırılan bir konu bu. Şükür namazı iki rekâtlık bir namaz iken, şükür secdesi tek başına yapılan bir secdedir; ikisi farklı ibadetlerdir. Bir nimete kavuşma veya bir sıkıntı ya da musibetten kurtulma durumunda Allah’a karşı şükran ifadesi olarak yapılan secdeye “Şükür Secdesi” denir.
Diyanet Din İşleri Yüksek Kurulu’nun tarifine göre şükür secdesi şöyle yapılır: Kıbleye dönerek tekbir alıp secdeye varılır, secdede iken tesbîhâtta bulunduktan sonra Allah’a hamd ve şükredilip yine tekbir alarak ayağa kalkılır. Yani namazdaki gibi eller bağlanmaz, kıraat ve rükû bulunmaz; doğrudan secdeye kapanılır.
Secdenin abdestli yapılıp yapılmayacağı konusunda ise tartışma vardır. Bu secdelerin abdestli olarak yapılacağı konusunda bir hadis bulunmamaktadır. Bazı fakihler namaza kıyas ederek abdesti gerekli görmüşlerdir. Mezhepler arasında hüküm farkı da bulunur: Şükür secdesi, Şafii ve Hanbeli mezheplerine göre sünnet, Hanefî mezhebine göre ise müstehaptır.
Namazın Ardından Yapılabilecek Dua
Şükür namazının kendisine özgü, kesin metni belirlenmiş bir duası yoktur. Kişi secdelerde ve namazın sonunda gönlünden geçeni Allah’a arz edebilir. Kaynaklarda öne çıkan uygulama şudur: Bir nimete kavuşan veya sıkıntıdan kurtulan kişi abdest aldıktan sonra “Niyet ettim Allah rızası için iki rekat şükür namazı kılmaya” diye niyet ettikten sonra iki veya dört rekat namaz kılar ve secdede Allah’a şükreder ve edebildiği kadar dua eder.
Duaya “Elhamdülillâh” ve hamd ifadeleriyle başlayıp kavuşulan nimet için teşekkür etmek, ardından kişisel dileklerini iletmek uygun bir çerçevedir. Kurban kesen biri için ise ayrı bir imkân daha vardır: Kişi bu namazdan sonra, kurban kesilirken okunan duayı okuyabileceği gibi daha başka dualar da okuyabilir. Kaynağı belirsiz, “şu duayı şu kadar okuyanın şu dileği kesin kabul olur” biçimindeki iddialara ise itibar etmemek gerekir; böyle kesin vaatler dinî metinlerde yer almaz.
Şükür Namazının Fazileti ve Peygamber Uygulaması
Şükür namazının dayanağı Peygamber’in fiilî sünnetidir. Peygamberimizin sevindirici bir haber aldığında şükür secdesi yaptığı bilinmektedir (Ebû Dâvûd, Cihad, 174). Aynı uygulama İbn Mâce’de de rivayet edilir. Ayrıca başta Hz. Ebu Bekir ve Hz. Ali olmak üzere bazı sahabiler de şükür secdesi yapmışlardır.
Faziletini anlamak için “Örneğin” diyerek gündelik bir sahne düşünelim: Uzun süredir beklenen bir sağlık sonucunun temiz çıkması. İnsanın içinden geçen sevinç, “çok şükür” demekle sınırlı kalmayıp iki rekât namaza ve bir secdeye dönüştüğünde, minnettarlık soyut bir histen somut bir kulluk hareketine geçmiş olur. Kaynaklarda şükrün nimeti artırdığına, şükürsüzlüğün ise nimetin elden gitmesine yol açabileceğine sık atıf yapılır.
Burada gerçekçi bir sınırı belirtmek gerekir: Şükür namazı nafiledir, farz namazların yerini tutmaz. Manevi değeri büyük olmakla birlikte, günlük beş vakit namazın ihmal edilip yalnızca özel günlerde nafile kılınması dinî önceliklerle bağdaşmaz. Nafile ibadetler, farzların üzerine eklenen gönüllü bir katkıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Şükür namazı kaç rekât kılınır?
Temel uygulama iki rekâttır. İstenirse dört rekâta çıkarılabilir; iki rekâtın tercih edilmesi nafile namazlarda sünnete uygunluk sebebiyledir.
Şükür namazı için abdest şart mı?
Şükür namazı bir namaz olduğu için abdest gerekir. Şükür secdesinde ise abdestin gerekliliği fakihler arasında tartışmalıdır; ihtiyaten abdestli yapılması tavsiye edilir.
Şükür namazı hangi vakitte kılınır?
Belirli bir vakti yoktur. Nimete kavuşulan ya da sıkıntıdan kurtulan herhangi bir anda, kerahet vakitleri dışında kılınabilir.
Kurban kestikten sonra şükür namazı kılınır mı?
Kaynaklara göre Diyanet açıklamalarına göre “kurban namazı” diye ayrı bir vacib ibadet yoktur, ancak kurban kesiminden sonra şükür niyetiyle iki rekât nafile namaz kılmak caiz ve sevaptır. Vekâletle kurban kestirenler de aynı şekilde kılabilir.
Şükür namazının özel bir duası var mı?
Şükür namazının illaki şu okunması gerekiyor diye yazılmış bir duası yoktur. Secdede ve namaz sonunda hamd ederek dilediğin duayı yapabilirsin; internette dolaşan kaynaksız “kesin kabul” vaatlerine güvenmemek gerekir.
İbadetin şeklinden çok niyeti ve içtenliği önemlidir. Sana verilen bir nimetin ardından iki rekât kılıp secdede birkaç cümle hamd etmen, bu ibadetin özünü zaten karşılar.
