Yavru bir kedi, hayatının ilk bir yılında doğum kilosunu yaklaşık 20 katına çıkarır. Bunu bir düşün: 100 gramla dünyaya gelen bir yavru, 12 ay sonunda 4 kiloya ulaşabiliyor. Bu kadar hızlı bir büyümenin yakıtını yanlış mama ile karşılamaya çalışmak, ileride kemik gelişim bozukluğundan sindirim sorunlarına kadar bir dizi baş ağrısı demek. İşin iyi tarafı, doğru zamanda doğru gıdayı vermek sandığından çok daha basit.
Neden Yetişkin Maması Yavruya Uygun Değil?
Birçok kişi barınaktan yeni kedi almış olduğu kediyi evde beslerken hata yapar bu hata evde zaten açık bir yetişkin maması varken yavruyu da onunla beslemek. Mantıklı gibi görünüyor ama değil. Yavru kedi maması, yetişkin formülüne göre daha yoğun protein, daha fazla kalori ve gelişen kemikler için dengelenmiş kalsiyum-fosfor oranı içerir.
Özellikle DHA denen bir omega-3 yağ asidi kritik. Beyin ve göz gelişimini destekliyor ve yetişkin mamalarında ya hiç yok ya da eser miktarda. Yavrunun günde birkaç kez, küçük öğünlerle beslenmesi gerektiği için de mamanın gram başına enerji değeri yüksek olmalı. Yetişkin maması bu ihtiyacı karşılamaz; kedi karnını doyurur ama gelişimi için gereken maddeleri alamaz.
Aylara Göre Beslenme Takvimi
Yavrunun yaşına göre neyin nasıl verileceği ciddi biçimde değişiyor. Aşağıdaki dönemleri kendi kedimi büyütürken de bu şekilde takip ettim, veteriner kontrolüyle beraber gayet iyi sonuç verdi.
0-4 Hafta: Sadece Süt Dönemi
Bu dönemde tek besin anne sütü. Anne yoksa ya da süt vermiyorsa, marketten alınan inek sütü kesinlikle kullanılmaz. İnek sütündeki laktoz yavru kedide ishale yol açar, hatta bebek yaşta bu tehlikeli olabilir. Bunun yerine eczaneden veya petshoptan bulacağın “kitten milk replacer” yani yavru kedi süt tozu kullanılır. Her 2-3 saatte bir, gece dahil, biberonla verilir. Emek isteyen ama kısa bir dönem.
4-8 Hafta: Sütten Kesme ve Geçiş
Dördüncü haftadan itibaren yavru katı gıdaya alıştırılmaya başlanır. Aceleye getirmememelisiniz. Yavru kedi mamasını ılık suyla ya da süt tozuyla ezerek lapa kıvamına getir, tabak yerine düz bir yüzeye koy. İlk günlerde çoğu yavru mamayı yemek yerine üstüne basar, burnunu bulaştırır. Normal. Yaladıkça tadını öğrenirler. Bu geçiş 3-4 haftaya yayılır, birden katı mamaya geçmek mide bulantısı ve iştahsızlık yapar.
2-6 Ay: En Hızlı Büyüme
Yavrunun en çok yediği, en çok kalori harcadığı dönem burası. Artık tamamen yavru kedi mamasına geçmiş olmalı. Günde 4 öğün ideal; sabah, öğlen, akşam ve gece geç saatte. Kuru mamayı serbest bırakabilirsin ama yaş mamayı porsiyonlayarak vermek daha sağlıklı, çünkü açıkta bekleyen yaş mama bir-iki saatte bozulur.
Bu aylarda tartıya dikkat et. Sağlıklı bir yavru her hafta düzenli kilo alır. Durgunluk ya da düşüş varsa bekleme, veterinere git.
6-12 Ay: Yavaşlama ve Öğün Azaltma
Altıncı aydan sonra büyüme yavaşlar. Öğün sayısını günde 3’e, dokuzuncu aydan itibaren 2’ye indir. Mama hâlâ yavru mamasıdır, çünkü çoğu kedi 12. ayına kadar tam gelişimini tamamlamaz. Maine Coon gibi iri ırklarda bu süre 18-24 aya kadar uzayabilir; bu kediler daha uzun süre yavru maması yer.
Günlük Porsiyon: Ne Kadar Yeterli?
Porsiyon sorusu neredeyse her yeni sahip tarafından soruluyor ve tek bir doğru rakam yok; kedinin kilosuna, yaşına ve mamanın kalori yoğunluğuna bağlı. Yine de kabaca bir yol haritası vereyim:
- 2-3 ay (yaklaşık 1-1,5 kg): Günde 55-75 gram kuru mama, 4 öğüne bölünmüş.
- 4-6 ay (yaklaşık 2-3 kg): Günde 70-95 gram, 3-4 öğün.
- 7-12 ay (yaklaşık 3-4,5 kg): Günde 60-80 gram, 2-3 öğün.
Bu rakamlar sadece kuru mama içindir. Yaş mama ekliyorsan kuru mama miktarını buna göre kısman lazım, yoksa fazla kalori verirsin. Kabaca 100 gram yaş mama, 25-30 gram kuru mamaya denk gelir kalori olarak. En güvenilir yöntem mama paketinin arkasındaki tabloyu okumak, çünkü her markanın kalori değeri farklı. Bir mamada 100 gram başına 350 kcal varken diğerinde 420 kcal olabilir; aynı miktarı vermek yanlış olur.
Yaş Mama mı, Kuru Mama mı?
Bu tartışmada net bir tarafım var: ikisini birlikte kullan. Kuru mama dişleri mekanik olarak temizler, saklaması kolaydır ve gün boyu açıkta bekleyebilir. Yaş mama ise su içeriği yüksek olduğu için yavrunun sıvı ihtiyacını destekler ki kediler doğaları gereği az su içen hayvanlardır.
Sadece kuru mamayla beslenen kedilerde ileri yaşta idrar yolu sorunları daha sık çıkıyor, bunu pratikte defalarca gördüm. Günde en az bir öğünü yaş mama yapmak, yavruyu daha fazla sıvı almaya alıştırır. Sadece yaş mamayla beslemek ise diş taşı ve maliyet açısından zorlayıcı olur.
Kaçınman Gereken Yaygın Hatalar
Yavru beslerken en çok tekrarlanan yanlışları toplu halde vereyim, çünkü bunları önlemek mama seçmekten bile önemli:
- Sürekli mama değiştirmek: Her marka değişimini 5-7 güne yayarak yap. Eski mamayla yenisini karıştırıp yeninin oranını her gün biraz artır. Ani geçiş neredeyse garanti ishal demek.
- İnsan yemeği vermek: Soğan, sarımsak, çikolata ve üzüm kediler için zehirli. Tuzlu, baharatlı artıklar da böbrekleri yorar. Yavruya “biraz tavuk” verirken haşlanmış, tuzsuz olmasına dikkat et.
- Süt ikram etmek: Sütten kesildikten sonra kedilerin çoğu laktozu sindiremez. O sevimli süt sahnesi genelde ishalle biter.
- Su kabını ihmal etmek: Temiz su her zaman erişilebilir olmalı. Kediler durgun sudan hoşlanmaz; akan su çeşmesi kullanmak su tüketimini belirgin şekilde artırır.
Yeni Bir Yavru Eve Geldiğinde İlk Günler
Bir örnek üzerinden gidelim. Diyelim 2 aylık bir yavruyu barınaktan aldın. İlk yapman gereken, orada hangi mamayı yediğini öğrenmek. Aynı mamadan bir miktar iste ya da satın al. Eve geldiğinde stres zaten yeterince yüksek; bir de mama değişikliği eklersen mide isyan eder.
İlk birkaç gün eski mamayla devam et, kedi ortama alıştıktan sonra kademeli geçişe başla. Su ve mama kabını kum kabından uzağa koy, kediler tuvaletlerinin yanında yemek yemekten hoşlanmaz.
