Bir deprem olduğunda ilk 72 saat neredeyse tamamen size kalıyor. Arama kurtarma ekiplerinin enkaza ulaşması, yardım tırlarının şehre girmesi, elektriğin ve suyun geri gelmesi bazen günler sürüyor. İşte o boşlukta elinizin altında hazır bir çantanın olması, “acaba nerede kaldı” telaşıyla karanlıkta eşya aramak arasındaki farkı belirliyor.
6 Şubat depreminden sonra pek çok kişi çanta hazırladı. Ama çoğu bir kez toplandı, dolabın üstüne kondu ve unutuldu. Oysa iyi bir deprem çantası, bir kere yapılıp bitirilen bir iş değil.
Deprem Çantası Tam Olarak Ne İşe Yarar?
Amaç şu: evinizden çıkmak zorunda kaldığınızda ya da dışarıda mahsur kaldığınızda, sizi ve ailenizi en az üç gün ayakta tutacak temel ihtiyaçları tek bir yerde toplamak. Adı bazen “acil durum çantası” ya da “afet çantası” olarak da geçer, konu aynı.
Burada sık yapılan bir hata var. İnsanlar çantayı bir “hayatta kalma kiti” gibi düşünüp içine kamp bıçağı, çakmak taşı, hurma bardağı gibi şeyler dolduruyor. Gerçek ihtiyaç çok daha sıradan: su, ilaç, sıcak tutacak bir şey ve haberleşme. Depremzedelerin sahada en çok “keşke yanımda olsaydı” dediği şeyler bunlar.
Çantanın İçinde Mutlaka Bulunması Gerekenler
Aşağıdaki listeyi kişi başına değil, çanta başına değerlendirin. Yani dört kişilik bir ailede birden fazla çanta olması, hepsinin ağırlığını da makul tutar. Tek bir çantaya her şeyi tıkıştırırsanız, kaçarken sırtınızda taşıyamazsınız zaten.
Su ve Beslenme
- Su: Kişi başı günde en az 2 litre hesaplayın. Üç gün için kişi başı 6 litre eder ama bu çok ağırdır. Pratikte çantaya 1,5-2 litre koyun, gerisi için evde ayrı depolanmış su bulundurun.
- Uzun raf ömürlü yiyecek: Enerji barı, kuru meyve, kuruyemiş, bisküvi, konserve (kapağı kolay açılan türden), hazır çorba. Pişirmeye gerek duymayan, doğrudan yenebilecek şeyler tercih edin.
- Bebeği olan aileler için mama, biberon ve yeteri kadar bebek suyu. Bunu kimse hatırlatmıyor ama krizde bulmak neredeyse imkansız hale geliyor.
İlk Yardım ve İlaçlar
Hazır satılan ilk yardım setleri işe yarar, fakat çoğu eksik gelir. Standart setin üstüne şunları ekleyin: makas, cımbız, steril gazlı bez, elastik bandaj, antiseptik solüsyon, ağrı kesici ve ateş düşürücü.
Asıl kritik nokta düzenli kullandığınız ilaçlar. Tansiyon, şeker, tiroit, kalp ilacı kullanan biri varsa en az bir haftalık dozu ayrı bir kutuda çantada dursun. Eczaneler günlerce kapalı kalabiliyor, reçeteli ilaca ulaşmak felaket zorlaşıyor. Astım hastası için yedek bir sprey de listeye girsin.
Aydınlatma ve Haberleşme
- El feneri: Kafa feneri daha kullanışlı, çünkü iki eliniz boşta kalır. Yedek pilleri ayrı bir poşette tutun.
- Powerbank: Tam dolu, mümkünse yüksek kapasiteli. Deprem sonrası telefon şarjı altın değerinde oluyor. Bir de kablosunu unutmayın, çünkü powerbank var kablo yok manzarası çok yaşandı.
- Pilli veya kurmalı radyo: İnternet ve şebeke çökünce resmi anonslar radyodan geliyor. Şarj gerektirmeyen kurmalı modeller uzun süreli kesintide çok işe yarıyor.
- Düdük: Enkaz altında kaldığınızda bağırmak yerine düdük çalmak enerjinizi korur ve sesiniz çok daha uzağa gider. Küçücük bir eşya, hayat kurtarıyor.
Isınma ve Barınma
Depremlerin büyük kısmı kışın olmasa da, gece sıcaklığı her mevsim düşer. Isı kaybı sandığınızdan hızlı gerçekleşir.
- İzotermal battaniye (o gümüş renkli, avuç içi kadar katlanan folyo battaniyeler). Hafif, ucuz ve şaşırtıcı derecede sıcak tutar.
- Yağmurluk veya naylon pelerin. Islanmak, soğukta en büyük tehlike.
- Bir çift yedek çorap ve mümkünse ince bir mont. Kuru ayak, moral demek.
Belgeler ve Para
Bu bölümü çoğu kişi es geçiyor, sonra da pişman oluyor. Kimlik, pasaport, tapu, sigorta poliçesi gibi belgelerin fotokopilerini su geçirmez bir dosyada tutun. Fotoğraflarını telefonunuza da çekin ama telefon her zaman çalışmayabilir.
Bir de nakit para bulundurun. Deprem sonrası POS cihazları ve ATM’ler günlerce çalışmadı, kart tümüyle işe yaramaz hale geldi. Küçük banknotlar halinde, ıslanmayacak şekilde saklayın.
Hijyen ve Kişisel İhtiyaçlar
- Islak mendil, tuvalet kağıdı, el dezenfektanı
- Kadın hijyen ürünleri
- Diş fırçası, minik diş macunu, sabun
- Birkaç adet çöp poşeti (hem atık hem geçici tuvalet hem yağmurluk olarak kullanılabilir)
- Gözlük kullananlar için yedek gözlük
Çanta Nasıl Bir Şey Olmalı ve Nereye Konmalı?
Bavul ya da valiz almayın. İki omuza asılan, sırt çantası formunda bir model seçin çünkü depremden sonra yürümek, molozun üstünden atlamak, hatta koşmak gerekebilir. Elleriniz boş kalmalı.
Çantayı yatak odanızın veya evin çıkışa en yakın noktasının kenarında, göz önünde tutun. Dolabın en üst rafına, sandığın dibine koyarsanız, sarsıntı anında ona ulaşamazsınız. Ayakkabılarınızı da yatağın yanına koyun; kırık cam üstünde çıplak ayakla yürümek en sık yaralanma sebeplerinden.
Kalabalık bir aileyseniz çantayı ağırlığa göre bölün. Çocuklara bile hafif birer çanta hazırlanabilir. Kendi düdüğü, kendi minik suyu ve atıştırmalığı olan bir çocuk, kaosun ortasında biraz daha güvende hisseder.
Sık Yapılan Üç Hata
Sahada en çok gördüğüm yanlışlar şunlar:
Birincisi, çantayı bir kere hazırlayıp unutmak. Piller akar, ilaçların son kullanma tarihi geçer, su bozulur. En az altı ayda bir çantayı açın, kontrol edin, gerekeni yenileyin. Saat değişimlerini hatırlatıcı olarak kullanabilirsiniz.
İkincisi, çantayı fazla ağırlaştırmak. İçine üç günlük değil bir haftalık her şeyi koymaya kalkarsanız, ortaya taşınamayan bir yük çıkar. 8-10 kilonun üstüne geçmemeye çalışın.
Üçüncüsü, evin herkesinin çantanın yerini bilmemesi. Anne biliyor, çocuk bilmiyor. Deprem anında evde kim varsa ona ulaşabilmeli. Aile içinde bir kez konuşun, herkes yerini görsün.
